خرید و فروش اتریوم

این ارز دیجیتال چیست؟

اتر (ETH) ارز دیجیتالِ بومیِ شبکه‌ی اتریوم است؛ شبکه‌ای بلاکچینی و متن‌باز که اجرای قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز را بدون نیاز به یک مرجع مرکزی ممکن می‌کند. اتریوم در ژوئیه‌ی ۲۰۱۵ راه‌اندازی شد و هدفش این است که به بستری جهانی برای اجرای نرم‌افزارهایی تبدیل شود که در برابر سانسور، توقف سرویس و تقلب مقاوم‌اند.

کاربرد اصلی آن پرداخت کارمزد تراکنش‌ها (گس) و تأمین امنیت شبکه از راه استیکینگ است.

چه نقشی دارد؟

اتر در شبکه‌ی اتریوم نقش سوخت و دارایی پایه‌ی اقتصادی شبکه را بر عهده دارد و برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها، مشارکت در اعتبارسنجی و استفاده به‌عنوان وثیقه در برنامه‌های مالی غیرمتمرکز به کار می‌رود.

مهم‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از:

• کارمزد تراکنش (گس): هر تعامل با شبکه، از انتقال ساده تا اجرای قرارداد هوشمند، مستلزم پرداخت کارمزد به اتر است.
• استیکینگ و امنیت شبکه: دارندگان می‌توانند اتر خود را به‌عنوان وثیقه سپرده‌گذاری کنند تا در فرایند تأیید بلاک‌ها مشارکت داشته باشند و پاداش دریافت کنند.
• وثیقه و واسط مبادله در اکوسیستم: اتر در پروتکل‌های وام‌دهی و تأمین نقدینگی به‌عنوان وثیقه استفاده می‌شود و ارز اصلی خرید و فروش در بازارهای NFT روی اتریوم است.

چگونه کار می‌کند؟

شبکه‌ی اتریوم بر پایه‌ی سازوکار اجماع اثبات سهام (Proof of Stake) کار می‌کند؛ سازوکاری که در سپتامبر ۲۰۲۲ و در جریان ارتقای «ادغام» (The Merge) جایگزین اثبات کار شد و مصرف انرژی شبکه را نزدیک به ۹۹٫۹ درصد کاهش داد. قراردادهای هوشمند روی ماشین مجازی اتریوم (EVM) اجرا می‌شوند و هزاران گره‌ی مستقل در سراسر جهان نسخه‌ی مشترکی از دفترکل را نگه می‌دارند.

اتر در این سازوکار هم نقش وثیقه‌ی امنیتی و هم نقش واحد پرداخت کارمزد را ایفا می‌کند. اعتبارسنج‌ها برای راه‌اندازی یک اعتبارسنج مستقل باید ۳۲ اتر سپرده‌گذاری کنند؛ شبکه به‌صورت تصادفی آن‌ها را برای پیشنهاد و تأیید بلاک‌ها انتخاب می‌کند و در صورت رفتار مخرب یا قطعی مداوم، بخشی از دارایی سپرده‌شده‌شان از راه سازوکار «اسلشینگ» کسر می‌شود.

زمانی که تراکنشی روی شبکه انجام می‌شود، بر اساس ارتقای EIP-1559 (هارد فورک لندن، اوت ۲۰۲۱) یک «کارمزد پایه» توسط پروتکل محاسبه و به‌طور دائمی سوزانده می‌شود و کاربر می‌تواند برای اولویت‌گیری، انعامی جداگانه به اعتبارسنج بپردازد. کارمزد پایه با ازدحام شبکه تنظیم می‌شود: وقتی بلاک‌ها بیش از ۵۰ درصد پر باشند حدود ۱۲٫۵ درصد افزایش و در حالت عکس به همان اندازه کاهش می‌یابد.

این طراحی با هدف تأمین امنیت شبکه از راه انگیزه‌ی اقتصادی اعتبارسنج‌ها، قابل‌پیش‌بینی‌کردن کارمزدها و مهار رشد عرضه انجام شده است.

چگونه عرضه می‌شود؟

عرضه‌ی اتر در ابتدا از راه فروش عمومی سال ۲۰۱۴ و بلاک جنسیس آغاز شد و سپس از راه پاداش بلاک ادامه یافت. در بلاک جنسیس حدود ۷۲ میلیون واحد ایجاد شد که ۶۰ میلیون آن به مشارکت‌کنندگان فروش عمومی و ۱۲ میلیون به صندوق توسعه اختصاص یافت؛ باقی عرضه به‌تدریج به‌صورت پاداش به تأییدکنندگان شبکه پرداخت شده است.

• سقف عرضه: نامحدود؛ اتریوم سقف عرضه‌ی مشخصی ندارد و توسعه‌دهندگان آن را با نیاز به «بودجه‌ی امنیتی انعطاف‌پذیر» توجیه می‌کنند، به این معنا که نرخ انتشار می‌تواند از راه اجماع در حدی نگه داشته شود که امنیت شبکه تأمین شود.
• آهنگ انتشار: پاداش بلاک در دوره‌ی اثبات کار از ۵ واحد در سال ۲۰۱۵ به ۳ واحد در اواخر ۲۰۱۷ و سپس ۲ واحد در اوایل ۲۰۱۹ کاهش یافت. پس از گذار به اثبات سهام، انتشار جدید حدود ۹۰ درصد کم شد و اکنون تنها در قالب پاداش اعتبارسنج‌ها انجام می‌شود.
• سوزاندن یا کاهش عرضه: بر پایه‌ی EIP-1559، کارمزد پایه‌ی هر تراکنش سوزانده و برای همیشه از گردش خارج می‌شود.

در عمل، عرضه‌ی در گردش حاصل تفاضل انتشار جدید و مقدار سوزانده‌شده است؛ در دوره‌های پرترافیک ممکن است حجم سوزانده‌شده از انتشار جدید بیشتر شود و عرضه کاهش یابد، و در دوره‌های کم‌فعالیت روند معکوس رخ می‌دهد.

چه نکاتی را باید بدانم؟

پیش از نگهداری یا استفاده از اتر، بهتر است عوامل مؤثر بر عرضه، نحوه عملکرد و ریسک‌های مرتبط با آن را در نظر بگیرید.

مهم‌ترین نکات عبارت‌اند از:

• عرضه: سقف عرضه‌ی ثابتی وجود ندارد؛ تغییر خالص عرضه به تعادل میان پاداش اعتبارسنج‌ها و کارمزدهای سوزانده‌شده بستگی دارد و در طول زمان می‌تواند مثبت یا منفی باشد.
• امنیت شبکه: امنیت از راه اثبات سهام و سرمایه‌ی قفل‌شده‌ی هزاران اعتبارسنج مستقل در سراسر جهان تأمین می‌شود؛ رفتار نادرست یا قطعی طولانی اعتبارسنج به کسر بخشی از سپرده منجر می‌شود.
• کارمزد تراکنش: کارمزد پایه به‌صورت پویا با میزان ازدحام شبکه تغییر می‌کند؛ EIP-1559 پیش‌بینی‌پذیری کارمزدها را بهتر کرده، اما در اوج شلوغی هزینه‌ها همچنان می‌تواند بالا برود.
• نقدشوندگی: اتر از نظر ارزش بازار در رتبه‌ی دوم بازار جهانی قرار دارد، در صرافی‌های بزرگ متمرکز و غیرمتمرکز جفت‌ارزهای متعدد دارد و حجم معاملات روزانه‌اش نسبت به ارزش بازار در سطح بالایی است؛ بنابراین نقدشوندگی آن از اغلب دارایی‌های دیجیتال بیشتر است.
• حاکمیت: تغییرات پروتکل به‌صورت خارج از زنجیره و از راه فرایند پیشنهادهای بهبود اتریوم (EIP) و گفت‌وگو میان توسعه‌دهندگان، اعتبارسنج‌ها و سایر ذی‌نفعان تصمیم‌گیری و سپس در قالب هارد فورک اجرا می‌شود.

ریسک استیکینگ و اجرای ارتقاهای آینده — بازدهی استیکینگ ثابت نیست و به تعداد اعتبارسنج‌ها و فعالیت شبکه بستگی دارد؛ اجرای اعتبارسنج مستقل به ۳۲ اتر و نگهداری فنی مداوم نیاز دارد و خطای فنی یا رفتار نادرست می‌تواند به جریمه بینجامد. افزون بر این، برنامه‌ی توسعه‌ی اتریوم شامل ارتقاهای بعدی برای افزایش ظرفیت تراکنش، کاهش زمان تأیید، آسان‌ترکردن اجرای گره و مقاوم‌سازی در برابر تهدیدهای آینده مانند رایانش کوانتومی است؛ زمان‌بندی و نتیجه‌ی این ارتقاها قطعی نیست.